Między Pieninami, Podhalem i granicą ze Słowacją kryje się kraina, która wciąż pozostaje nieco tajemnicza. Spisz nie przyciąga tłumów, nie kusi słynnymi kurortami i nie zabiega o uwagę głośnymi atrakcjami. Jego największą wartością jest właśnie spokój – możliwość spaceru po pustych drogach, podziwiania górskich panoram i odkrywania miejsc, w których historia nadal jest obecna w architekturze, tradycjach i codziennym życiu mieszkańców.
Spisz – pogranicze kultur i niezwykłych krajobrazów
Spisz to historyczna kraina położona po obu stronach dzisiejszej granicy polsko-słowackiej. Przez wieki spotykały się tutaj różne wpływy – polskie, słowackie, węgierskie, niemieckie i wołoskie. Ta wielokulturowość do dziś widoczna jest w lokalnej architekturze, nazwach miejscowości, tradycjach i kuchni. Polski Spisz obejmuje kilkanaście miejscowości znajdujących się głównie na obszarze Zamagurza Spiskiego. Są wśród nich między innymi Niedzica, Frydman, Kacwin, Łapsze Niżne, Łapsze Wyżne, Jurgów, Trybsz, Czarna Góra czy Dursztyn. Każda z tych miejscowości ma własny charakter i pokazuje inną twarz regionu. Największym atutem Spisza są jednak krajobrazy. Z wielu miejsc można podziwiać jednocześnie Tatry, Pieniny i zielone wzgórza Magury Spiskiej.
Łapszanka – jeden z najpiękniejszych widoków na Tatry
Jeśli istnieje miejsce, które idealnie oddaje klimat Spisza, jest nim Łapszanka. Niewielka wieś położona na zboczach Magury Spiskiej słynie przede wszystkim z niezwykłej panoramy Tatr. Przy dobrej pogodzie można stąd zobaczyć charakterystyczną linię najwyższych polskich gór, która szczególnie efektownie prezentuje się o wschodzie i zachodzie słońca. Nie ma tutaj wielkich tarasów widokowych ani tłumów turystów. Jest za to spokojna droga, górskie łąki, drewniana kapliczka i krajobraz, który zachęca do zatrzymania się na dłużej.
Niedzica – historia nad Jeziorem Czorsztyńskim
Najbardziej znanym miejscem Polskiego Spisza jest Niedzica. Wielu turystów odwiedza ją przede wszystkim ze względu na zamek położony nad Jeziorem Czorsztyńskim, ale sama miejscowość kryje znacznie więcej. Zamek Dunajec w Niedzicy to jeden z najlepiej zachowanych średniowiecznych zamków w regionie. Jego historia związana jest z rodami węgierskimi, a położenie na skalistym wzgórzu sprawia, że należy do najbardziej malowniczych warowni w Polsce. Z zamkowych murów rozciąga się widok na jezioro, Pieniny i ruiny zamku w Czorsztynie.
Frydman – spiska wieś z wyjątkową historią
Frydman to jedna z najciekawszych miejscowości na Spiszu. Zachował się tutaj układ dawnej wsi i zabytki przypominające o bogatej przeszłości regionu. Szczególną uwagę przyciąga gotycki kościół św. Stanisława Biskupa, a także charakterystyczne spichlerze zwane sypańcami. Wieś wyróżnia się innym stylem niż typowe podhalańskie miejscowości. Zabudowa, układ ulic i lokalne tradycje pokazują, że Spisz był zawsze miejscem odmiennym kulturowo – znajdującym się pomiędzy różnymi światami.
Przełom Białki – natura w najczystszej postaci
Jednym z najpiękniejszych przyrodniczych zakątków Polskiego Spisza jest rezerwat przyrody Przełom Białki pod Krempachami. Rzeka Białka przebija się tutaj między wapiennymi skałami, tworząc niezwykle malowniczy krajobraz. To miejsce jest idealne na spokojny spacer, piknik albo odpoczynek z dala od zatłoczonych atrakcji. Charakterystyczne skały – Kramnica i Obłazowa – są jednymi z symboli tego fragmentu regionu. Przełom Białki pokazuje naturalne piękno Spisza – surowe, ale jednocześnie bardzo dostępne.
Dursztyn i Kacwin – miejsca, gdzie czas płynie wolniej
Dursztyn to niewielka miejscowość położona na wzgórzach Pienin Spiskich. Jej największym atutem są panoramy – szczególnie widoki na Tatry i okoliczne pasma górskie. W pobliżu znajduje się między innymi Żar, z którego rozciąga się jedna z najciekawszych perspektyw na południową Małopolskę. Kacwin z kolei zachwyca spokojem i tradycyjną atmosferą. Dawniej była to jedna z ważniejszych spiskich wsi, a dziś pozostaje miejscem, gdzie można zobaczyć mniej znaną stronę regionu. Warto zwrócić uwagę na lokalną architekturę oraz malownicze okolice potoków i pól.
Spisz nie jest regionem do szybkiego zwiedzania. Najlepiej sprawdzi się tutaj powolna podróż samochodem, rowerem albo piesze odkrywanie kolejnych miejscowości. Jedną z propozycji jest Szlak Samochodowy Polski Spisz, który prowadzi przez najważniejsze atrakcje regionu i pozwala zobaczyć zarówno zabytki, jak i wyjątkowe krajobrazy.
