PIENINY

Niepowtarzalny krajobraz porozrywany wychodniami skał wapiennych oraz unikatowa na skalę całych Karpat i wyjątkowa na skalę polski przyroda przyciąga i zniewala przybyłych dla wypoczynku i przygody. Pieniny są masywem górskim tak urozmaiconym, że dają możliwości uprawiania wszelkiego rodzaju turystyki osobom o skrajnie różnych wymaganiach.

 

„Pieniny to grzbiet górski o szczególnym znaczeniu kulturowym. Czynniki naturalne i cywilizacyjne splatają się tu od pradziejów. Splatają się tak mocno, że niekiedy trudno je rozdzielić i ich odrębność rozpoznać. Od zarania Pieniny dostarczały człowiekowi schronienia, terenów łowieckich, bogactw naturalnych, możliwości gospodarowania. Były obszarem granicznym i dzielącym, a zarazem pozwalającym na przenikanie się rozmaitych wpływów kulturowych. W Pieniny wędrowano zrazu po zioła, minerały, a potem po przygodę, wrażenia turystyczne, zdrowie i inspirację artystyczną…”

„Rozwój pienińskich uzdrowisk zawsze szedł w parze z rozwojem turystyki. Jej początków szukać można u progu XIX w. Liczniejszy napływ turystów w okolice Pienin wiązał się z rozwojem mody na romantyczne „podróże krajoznawcze” oraz rozwojem bazy noclegowej ośrodka zdrojowoletniskowego w Szczawnicy. Celem wycieczek Pienińskich były zazwyczaj ruiny zamku Pienińskiego i Trzy Korony, zwiedzano też Czorsztyn…”

„Dziedzictwo kulturowe Pienin kształtowało się w kontakcie z tutejszym krajobrazem i przyrodą. Najmocniej w wizerunek regionu wpisało się to, co organicznie wrastało w tutejszą przyrodę, specyfi kę warunków naturalnych, krajobraz. Pienińskie zamki wzniesione na wapiennych skałach, wsie w dolinach potoków, uzdrowiska wyrastające przy źródłach mineralnych, sposoby gospodarowania z pasterstwem i tradycyjną uprawą roli, czy wreszcie turystyka – rozwijana dzięki naturalnemu pięknu tych terenów. Dobrym symbolem tego zespolenia może być spływ Przełomem Dunajca, który jest jednocześnie realną atrakcją turystyczną, sposobem na kontakt z najatrakcyjniejszą partią Pienin, fenomenem historycznym (trwałość formy) oraz klamrą spinającą dawne i współczesne dzieje wędrowania pod Trzema Koronami…”

Pieniny – Przyroda i Człowiek 9: 157–174 (2006)    S. Kołodziejski & A. Siwek – Dziedzictwo kulturowe Pienin polskich

#wpieninypoendorfiny

PIENINY

Pieniny tworzą wyodrębnione pasmo górskie o długości ok. 35 km i szerokości do 6 km podzielone przełomami Dunajca na trzy części:

* Pieniny Spiskie między Dursztynem a Niedzicą z najwyższą kulminacją Żaru (883 m n.p.m.),

* Pieniny Właściwe leżące między Czorsztynem a Szczawnicą, ze szczytem Okrąglicy (982 m. n.p.m.) w masywie Trzech Koron

* Małe Pieniny rozciągające się między Dunajcem na wysokości Szczawnicy a przełęczą Rozdziele na wschodzie. Najwyższą kulminacją tej części pasma jest Wysoka (1050 m n.p.m.)

Najatrakcyjniejszym pod względem przyrodniczym i krajobrazowym fragmentem pasma są Pieniny Właściwe.

Szczyty mają tu piękne i ostre sylwetki a doliny miejscami postać wąwozów skalnych. Północne zbocza opadają ku dolinom stosunkowo łagodnie, zaś w stronę Dunajca obrywają się efektownie wapiennymi ścianami o wystawie południowej lub wschodniej i wysokości dochodzącej do 300 m.

POGODA 

Miejscowości Pienin Właściwych


Czerwony Klasztor

Leży na Słowacji u ujścia potoku Wielki Lipnik. Pomiędzy Czerwonym Klasztorem a Sromowcami Niżnymi zaczyna się właściwy Przełom Dunajca przez Pieniny. Nazwa miejscowości wzięła się od założonego w XIV wieku klasztoru kartuzów, którego zabudowania kryte były (i nadal są) czerwoną dachówką. Później klasztor objął zakon kamedułów. Dziś zabudowania poklasztorne, w których mieści się muzeum i restauracja, stanowią wielką atrakcję dla odwiedzających miejscowość turystów. W muzeum znajdują się ekspozycje historyczna, etnograficzna i zielarska. Na terenie obiektu warto też zwiedzić dawny gotycki kościół pw. św. Antoniego. W pobliżu poklasztornych zabudowań, w miejscu, które niegdyś było osobną wsią o nazwie Śmierdzonka, znajduje się kompleks wypoczynkowy z wodami mineralnymi i centrum zabiegowym. Z Czewonego Klasztoru rozciąga się niebywały widok na Trzy Korony.

Czorsztyn

miejscowość letniskowa położona na zachodnim krańcu Pienin Czorsztyńskich. Dawny Czorsztyn leżący u podnóża zamku, został  latach 90-tych XX wieku zalany wodami jeziora. Obecny Czorsztyn leży na wzgórzu powyżej zamku. Największą atrakcję miejscowości stanowią ruiny XIV-wiecznego zamku. Warownię wzniesiono za panowania króla Kazimierza Wielkiego. Zamek miał za zadanie strzec polsko-węgierskiej granicy. Zamek został częściowo zrekonstruowany. Mieści się w nim ekspozycja muzealna. Zamkiem opiekuje się Pieniński Park Narodowy i udostępnia go do zwiedzania za niewielką opłatą. Poniżej zamku znajduje się czynna w sezonie letnim przystań gondolowa. Z kolei u szczytu Czorsztyna, na drugim jego krańcu, przy wejściu na Halę Majerz, warto zwiedzić jeden z pawilonów PPN. W środku znajduje się udostępniana do zwiedzania za darmo wystawa dotycząca pasterstwa i ekosystemu łąk i pastwisk w Pieninach. Nieopodal pawilonu warto odwiedzić prawdziwą góralską bacówkę i zakupić w niej łoscypki.

Krościenko nad Dunajcem

leży na pograniczu Groców, Pienin i Beskidu Sądeckiego. Z Krościenka wiodą najpopularniejsze pienińskie szlaki – żółty w kierunku Trzech Koron i zielony (dwa warianty) w kierunku Sokolicy. W Krościenku znajduje się siedziba dyrekcji PPN. W budynku przy ulicy Jagiellońskiej 107b warto zwiedzić wystawę przyrodniczo-architektoniczą. Krościenko słynie z wielu swoich walorów: zabytkowej zabudowy (np. ulica Zdrojowa), urokliwego rynku, gotyckiego kościoła pw. Wszystkich Świętych, wód mineralnych, wciąż żywego i pielęgnowanego folkloru pienińskiego. To w Krościenku ma swoje zakończenie dłuższy wariant spływu Dunajcem.

Sromowce Niżne

wieś nad Dunajcem u podnóża Trzech Koron. W miejscowości znajduje się drewniany kościółek z 1513r. Jego patronką jest święta Katarzyna. Dziś, po wybudowaniu nowego kościoła, stary nie jest już używany w celach religijnych. Do nowej światyni przeniesiono część zabytkowego wyposażenia, a stara służy jako galeria sztuki. Ze Sromowiec przez malowniczy Wąwóz Szopczański prowadzi żółty szlak do Przełęczy Szopka. Po drodze, gdy skończą się już wiejskie zabudowania, turyści mijają jeden z pawilonów PPN (wystawa dotycząca ekosystemu muraw naskalnych Pienin  oraz wystawa etnograficzna – wstęp wolny) i popularne pienińskie schronisko Trzy Korony. W Sromowcach Niżnych można tez wsiąść na tratwę i skorzystać ze spływu Dunajcem, ponieważ Polskie Stowarzyszenie Flisaków Pienińskich uruchomiło tam drugą przystań. W Sromowcach Niżnych często startują też spływy pontonowe.

Sromowce Wyżne

leżą poniżej Jeziora Sromowieckiego. Miejscowość jest bardzo stara. Pierwsze ślady działalności człowieka, jakie tu znaleziono, pochodzą z epoki paleolitu i neolitu, zaś nowożytne początki miejscowości sięgają XIIIw. Dawniej nosiła nazwę Przekop. Nad zalewem sromowieckim działa elektrownia wodna. W centrum miejscowości stoi kościół z 1875r. Przy nim na zabytkowym cmentarzu odnaleźć można groby Drohojowskich, dawnych właściecieli dóbr czorsztyńskich. W przysiółku zwanym Sromowcami Kątami znajduje się przystań flisacka, gdzie swój początek bierze trasa spływu Dunajcem. Na przystani można bezpłatnie zwiedzić pawilon PPN z wystawą przyrodniczą. Ze Kątów wiedzie czerwony szlak pod Macelak.

Niedzica

jako duża miejscowość przypomina stare miesteczko. Jej największą atrakcją (położoną nieco z boku w administracyjnie wyodrębnionej wsi o nazwie Niedzica Zamek) jest średniowieczny Zamek Dunajec.  Warownia strzegła niegdyś węgierskiego brzegu Dunajca. Dziś leży na Zalewem Czorsztyńskim a po starej dolinie Dunajca pozostały tylko wspomnienia. Oprócz części muzealnej w zamku mieści się restauracja i hotel. Z zamkiem związanych jest wiele legend. Jedna z nich, wielce prawdopodobna, mówi o inkaskim skarbie zakopanym gdzieś na terenie zamku. Historyczne związki rodu Berzeviczych (dawnych administratorów zamku) z Inkami to temat rzeka,  warto o tym poczytać w przewodnikach lub na stronach internetowych. W Niedzicy znajduje się też XV-wieczny pw. św. Batrłomieja. Jego wystrój wewnętrzny jest późnobarokowy, pełen przepychu.

Miejscowości w Małych Pieninach


Szczawnica

miasto uzdrowiskowe leżące w dolinie Grajcarka. Świetna baza wypadowa w Pieniny i Beskid Sądecki. Miejscowość atrakcyjna turystycznie, rekreacyjnie i kulturalnie. Nazwa miejscowości związana jest z obecnymi tu i wciąż czynnymi źródłami wód mineralnych tzw. szczaw. Rozwój uzdrowiska nastapił w XIXw. dzięki jego właścicielowi Józefowi Szalayowi. Obecna Szczawnica rozwita dzięki obecnym właścicielom Szczawnicy rodzinie Mańkowskich, Uzdrowisku Szaczawnica i spółce Thermaleo, inwestycjom miejskim i wielu pojedynczym prywatnym przedsiębiorcom, którzy nie szczędzą starań o porzeszenie oferty turystycznej miasta. W Szczawnicy warto zwiedzić zabytkowe centrum uzdrowiska z Placem Dietla, przespacerować się promenadą nad Grajcarkiem, uczestniczyć w jednej w wielu plenerowych i innych imprez kulturalnych, a także wypożyczyć rower i udać się ścieżką rowerową w kierunku Czerwonego Klasztoru. Tuż obok centrum Szczawnicy znajduje się wyciąg krzesełkowy na Palenicę. Na szczycie, skąd rozciągają się piękne widoki na Tatry i na Pieniny, ulokowano rynnę grawitacyjną, kilka punktów gastronomicznych. W zimie czynnę są tutaj stoki narciarskie o różnej długości i stopniu trudności. Do sportów, z których Szczawnica słynie, należy kajakarstwo. Obok przystani końcowej spływu Dunajcem ulokowany jest tor kajakowy. Pomiędzy Szczawnicą a Leśnicą na drodze Pienińskiej przebiega turystyczne pieszo-rowerowe przejście graniczne. Miejscowość dysponuje bogatą bazą noclegową a takżę ofertą sanatoryjno-wypoczynkową.

Szlachtowa

wieś pomiędzy Szczawnicą a Jaworkami. Dawna wieś rusińska wchodząca w skład tzw. Rusi Szlachtowskiej. Zamieszkiwali ją Rusini Szlachtowscy, zwani też Rusnakami (jedna z gałęzi łemkowszczyzny). Była to ludność wyznania grecko-katolickiego, wysiedlona z Rusi Szlachtowskiej podczas Akcji Wisła przeprowadzonej w 1947r. w celu rozproszenia mniejszości narodowej. W miejscowości zachowała się cerkiew grecko-katolicka wybudowana na początku XXw. w stylu bizantyjskim.  Jej okazała biała kopuła wznosi się w centrum wsi. Ciekawe wnętrze kryje zabytkowy ikonostas. W Szlachtowej od 2015r. znajduje się Muzeum Pienińskie przeniesione ze Szczawnicy.

Jaworki

wieś połemkowska (część dawnej Rusi Szlachtowskiej) leżąca u podnóża Małych Pienin. Słynie z Wąwozu Homole, rezerwatu przyrody udostępnianego do zwiedzania. Jego stromy kanion jest atrakcyjny widokowo, turystycznie jak i przyrodniczo. Nad Jaworkami wznosi się była cerkiew grecko-katolicka z 1798r., obecny kościół pw. św. Jana Chrzciciela. Odrestaurowane wnętrze zachwyca polichromią i zabytkowym ikonostasem. W Jaworkach przy ulicy Biała Woda, która była niegdyś osobną miejscowością znajduje się też drugi znany rezerwat – Biała Woda. Pomiędzy Jaworkami a Słowacją wyznaczono kilka turystycznych przejść granicznych np.Biała Woda – Litmanowa, Jaworki – Straniany. Jaworki są atrakcyjne turystycznie, znajduje się tu stadnina koni, w centrum stoi karczma w stylu regionalnym, na okolicznych wzgórzach prowadzona jest tradycyjna gospodarska paterska, wypas owiec. Jaworki słyną też z Muzycznej Owczarni, klubu muzycznego, w którym koncertują gwiazdy scen polskich i zagranicznych w tym Nigel Kennedy, Krystyna Prońko, Wojciech Pilichowski i wielu wielu innych.

Leśnica

to słowacka miejscowość leżąca u podnóża Pienin. Od przejścia granicznego można do niej dotrzeć drogą asfaltową, która w pewnym momencie wiedzie wzdłuż malowniczego Przełomu Leśnickiego Potoku. Nad nim wznosi się masyw Bystrzyka. Leśnica jest popularnym celem wycieczek szczawnickich turystów. Jeszcze przed wsią ulokowane są karczma i sklepy, obok których można usiąśći, by posłuchać przygrywającej tam w sezonie letnim cygańsko-góralskiej kapeli. Przez Leśnicę można przejechać rowerem i wyjechać na widokowe Magurskie Sedlo, punkt położony ponad 700m.n.p.m.

I am text block.

I am text block. Click edit button to change this text. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

I am text block. Click edit button to change this text. Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

null

Please follow and like us: