„Pieniny to grzbiet górski o szczególnym znaczeniu kulturowym. Czynniki naturalne i cywilizacyjne splatają się tu od pradziejów. Splatają się tak mocno, że niekiedy trudno je rozdzielić i ich odrębność rozpoznać. Od zarania Pieniny dostarczały człowiekowi schronienia, terenów łowieckich, bogactw naturalnych, możliwości gospodarowania. Były obszarem granicznym i dzielącym, a zarazem pozwalającym na przenikanie się rozmaitych wpływów kulturowych. W Pieniny wędrowano zrazu po zioła, minerały, a potem po przygodę, wrażenia turystyczne, zdrowie i inspirację artystyczną…”
„Rozwój pienińskich uzdrowisk zawsze szedł w parze z rozwojem turystyki. Jej początków szukać można u progu XIX w. Liczniejszy napływ turystów w okolice Pienin wiązał się z rozwojem mody na romantyczne „podróże krajoznawcze” oraz rozwojem bazy noclegowej ośrodka zdrojowoletniskowego w Szczawnicy. Celem wycieczek Pienińskich były zazwyczaj ruiny zamku Pienińskiego i Trzy Korony, zwiedzano też Czorsztyn…”
„Dziedzictwo kulturowe Pienin kształtowało się w kontakcie z tutejszym krajobrazem i przyrodą. Najmocniej w wizerunek regionu wpisało się to, co organicznie wrastało w tutejszą przyrodę, specyfi kę warunków naturalnych, krajobraz. Pienińskie zamki wzniesione na wapiennych skałach, wsie w dolinach potoków, uzdrowiska wyrastające przy źródłach mineralnych, sposoby gospodarowania z pasterstwem i tradycyjną uprawą roli, czy wreszcie turystyka – rozwijana dzięki naturalnemu pięknu tych terenów. Dobrym symbolem tego zespolenia może być spływ Przełomem Dunajca, który jest jednocześnie realną atrakcją turystyczną, sposobem na kontakt z najatrakcyjniejszą partią Pienin, fenomenem historycznym (trwałość formy) oraz klamrą spinającą dawne i współczesne dzieje wędrowania pod Trzema Koronami…”
Pieniny – Przyroda i Człowiek 9: 157–174 (2006) S. Kołodziejski & A. Siwek – Dziedzictwo kulturowe Pienin polskich
Pieniny są masywem górskim tak urozmaiconym, że dają możliwości uprawiania turystyki pieszej osobom o skrajnie różnych wymaganiach. To skaliste perci – porównywalne ze szlakami tatrzańskimi. To Sokola Perć wiodąca od Trzech Koron poprzez Czertezik na Sokolicę, szlak ten wytyczył w 1926 roku ks.Gadowski, ten sam, który 20 lat wcześniej poprowadził szlak przez najbardziej urwiste tereny tatrzańskie, tworząc słynną Orlą Perć. To niezapomniane widoki z pienińskich szczytów na przełom Dunajca, na Tatry górujące na południu, czy też na Beskid Sądecki.
Najbardziej znanymi miejscowościami w Pieninach są: Szczawnica, Krościenko nad Dunajcem, Niedzica Zamek, Czorsztyn oraz Červený Kláštor na Słowacji. Największa jest Szczawnica położona w dolinie Grajcarka, pomiędzy Małymi Pieninami a Beskidem Sądeckim. Drugie co do wielkości jest Krościenko leżące na styku Pienin, Beskidu Sądeckiego i Gorców.
Pieniny to góry nie tylko dla poszukujących adrenaliny wytrawnych turystów. To góry dla spacerowiczów, wycieczek szkolnych, kuracjuszy, idealne na rodzinne wycieczki. To szlaki przez urokliwy Wąwóz Homole, to rezerwat Biała Woda, to wąwóz Szopczański czy przepiękne łąki Macelaka. To idealny teren na wycieczki przyrodnicze. W końcu Pieniński Park Narodowy to jeden z najbogatszych botanicznie parków narodowy Polski. Rosną tu gatunki nigdzie więcej w Polsce niespotykane.
Pieniny to możliwość zwiedzani zamków, klasztorów, pozostałości kultury łemkowskiej. Pieniny to możliwość obcowania z przyrodą, wciąż żywą kulturą górali pienińskich oraz z dobrze zachowanymi świadectwami jej bogatej historii. Pieniny, w końcu to okazja do podreperowania zdrowia nie tylko podczas górskich wycieczek, ale także dzięki uzdrowiskowym właściwością tutejszych wód mineralnych. To idealne miejsce na wypoczynek, z dala od miejskiego zgiełku.
Pieniny Właściwe
Pieniny Właściwe (inaczej Pieniny Środkowe) leżą po zachodniej stronie Dunajca, pomiędzy miejscowościami Czorsztyn, Szczawnica i Sromowce Niżne. Najwyższym szczytem Pienin Właściwych są Trzy Korony (982 m n.p.m.).
Uważane są za najciekawsze – najbardziej znane atrakcje tego pasma górskiego – Sokolica, Trzy Korony, Wąwóz Szopczański, Zamek Pieniński, Sokola Perć
Pieniny Właściwe dzielą się na:
- Pieniny Czorsztyńskie (rozciągające się pomiędzy Czorsztynem, a Przełęczą Szopka)
- Masyw Trzech Koron (pomiędzy Przełęczą Szopka, a Dunajcem i Doliną Pienińskiego Potoku)
- Pieninki (ciągnące się od Hukowej Skały i Przechodniego Wierchu po Bajków Groń
Pieniny Spiskie
Najwyższy szczyt: Żar 879 m n.p.m.
Położenie: Pieniny Spiskie leżą pomiędzy przełomem Białki a przełomem Dunajca w pobliżu Niedzicy.
Informacje: Położone są w całości w Polsce.
Małe Pieniny
Pieniny Małe rozciągają się od Szczawnicy do Jaworek, a ich granią przebiega granica polsko – słowacka. Najwyższym szczytem Małych Pienin (i całych Pienin w ogóle) jest
Wysoka (Wysokie Skałki – 1050 m n.p.m.). W obrębie Małych Pienin znajdują się ciekawe atrakcje turystyczne takie jak Wąwóz Homole czy Rezerwat Białej Wody.
Geologia
Pasmo górskie Pienin charakteryzuje się dużą różnorodnością pod względem ukształtowania terenu. W sąsiedztwie stromych, strzelistych szczytów i głęboko wciętych wąwozów, znajdują się obłe wzgórza z delikatnie zaznaczonymi przełęczami. Różnorodność krajobrazów i form skalnych w Pieninach zawdzięczamy mnogości rodzajów budujących je skał oraz licznym, wpływającym na nie zjawiskom geologicznym, nie do końca jeszcze zbadanym i zrozumianym. Budowa geologiczna Pienin już od ponad stu lat stanowi dla uczonych zagadkę, której po dziś dzień nie udało się do końca rozwikłać.